{"id":2780,"date":"2026-01-21T12:55:58","date_gmt":"2026-01-21T08:55:58","guid":{"rendered":"https:\/\/zirve.info.az\/?p=2780"},"modified":"2026-01-21T12:55:58","modified_gmt":"2026-01-21T08:55:58","slug":"xalq-sairi-z%c9%99limxan-yaqubu-dusun%c9%99rk%c9%99n","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zirve.info.az\/?p=2780","title":{"rendered":"Xalq \u015fairi Z\u0259limxan Yaqubu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n\u2026 &#8211;"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><em><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Unudulmaz s\u0259n\u0259tkar Z\u0259limxan Yaqubun do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259sr edir\u0259m<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><em><strong>\u0130lin ilk ay\u0131, yanvar ay\u0131d\u0131r. Bak\u0131ya ilk qar ya\u011f\u0131b. \u00c7ov\u011funlu, \u015faxtal\u0131 bir g\u00fcnd\u00fcr. P\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n yer\u0259 en\u0259n qar d\u0259n\u0259l\u0259rinin r\u0259qsi, k\u00fcl\u0259yin v\u0131y\u0131lt\u0131s\u0131, yanvar\u0131n \u015faxtas\u0131, a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r kimi s\u0259sl\u0259nir. 76 il bundan \u0259vv\u0259l, 1950-ci ilin yanvar ay\u0131n\u0131n 21-i Z\u0259limxan Yaqub d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131bd\u0131r. \u015eairin yazd\u0131\u011f\u0131 kimi t\u0259bi\u0259tin \u00e7ov\u011funlu, boranl\u0131, \u015faxtal\u0131 bir g\u00fcn\u00fc idi. \u015eair \u00f6z\u00fc bu t\u0259bi\u0259t hadis\u0259sini ke\u00e7diyi q\u0131sa, lakin m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr yolu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131 ki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu \u015faxta, bu s\u0259rt q\u0131\u015f onu g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259yat\u0131n s\u0259rt \u00fcz\u00fc il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259tir\u0259nd\u0259 m\u00fcbariz olma\u011fa, s\u00f6z c\u0259bh\u0259sind\u0259 qalib olma\u011fa haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p>S\u00f6zl\u0259r bir-biri il\u0259 ox\u015far oldu\u011fu kimi onun h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r d\u0259 b\u0259nz\u0259yir. 16 ya\u015f\u0131nda ilk \u015feiri \u00e7ap olunmu\u015fdu, 2016-c\u0131 il yanvar ay\u0131n\u0131n 9-da bizl\u0259rd\u0259n ayr\u0131ld\u0131, ya\u015fasayd\u0131 76 ya\u015f\u0131 olacaqd\u0131. T\u0259kc\u0259 76 ya\u015f\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259y\u0259c\u0259k, Qaraba\u011f\u0131n azad olundu\u011fu x\u0259b\u0259rini e\u015fid\u0259c\u0259k, sevin\u0259c\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 dastanlar yazacaq, \u015feirl\u0259r qo\u015facaq, \u0259n uca k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259n q\u0259l\u0259b\u0259 sevinci il\u0259 co\u015facaqd\u0131. Lap bu yax\u0131nlarda e\u015fid\u0259c\u0259kdi ki, \u015eimalda \u015faxta, soyuq v\u0259 qar, C\u0259nubda is\u0259 qaynar bir hava var. \u00dcmidl\u0259n\u0259c\u0259k, s\u0259sl\u0259n\u0259c\u0259k, C\u0259nubdan g\u0259l\u0259n h\u0259r x\u0259b\u0259ri oxuyacaqd\u0131\u2026<br \/>A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r fikrimd\u0259 dola\u015fd\u0131qca \u0259lim \u015fairin 2011-ci ild\u0259 Bak\u0131da \u201c\u015e\u0259rq-Q\u0259rb\u201d m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 n\u0259fs \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f II cildin\u0259 uzan\u0131r. 178-ci s\u0259hif\u0259ni a\u00e7\u0131ram. \u201cAraz k\u0259nar\u0131nda\u201d \u015feirini oxuyuram. \u015eairin s\u0259sini e\u015fidir\u0259m. Bir anda zaman dayan\u0131r, geriy\u0259, \u00e7ox da uzaq olmayan ke\u00e7mi\u015f\u0259 boylan\u0131ram\u2026<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259nd\u0259n, 1813 G\u00fcl\u00fcstan, 1828-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flanandan \u00fcz\u00fc b\u0259ri Araz \u00e7ay\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda ayr\u0131l\u0131q simvolu kimi da\u015fla\u015fd\u0131. Araz Az\u0259rbaycan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131, bir mill\u0259tin ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si, iki qarda\u015f\u0131n h\u0259sr\u0259ti oldu. \u015eairl\u0259r Araz\u0131 v\u0259sf etm\u0259kd\u0259n, arzular\u0131n\u0131, dil\u0259kl\u0259rini, v\u0259t\u0259n boyda d\u0259rdl\u0259rini Araza s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259n yorulmad\u0131, usanmad\u0131, qorxmad\u0131lar. 1961-ci ild\u0259 Sovet senzuras\u0131n\u0131n t\u00fc\u011fyan etdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 M\u0259mm\u0259d Araz yazd\u0131 ki;<\/p>\n<p>Yox, Araz dey\u0259nd\u0259 m\u0259n<br \/>Yaln\u0131z \u00e7ay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m.<br \/>O, tarixdir, bax\u0131ram:<br \/>A\u011flay\u0131r da, g\u00fcl\u00fcr d\u0259\u2026<\/p>\n<p>Tarix olan, bulan\u0131q sular\u0131na tarixin qara m\u00fcr\u0259kk\u0259bi qar\u0131\u015fm\u0131\u015f \u00e7aya S\u0259h\u0259nd \u201cAraz\u201d poemas\u0131n\u0131 yazd\u0131:<\/p>\n<p>M\u0259n Araz\u0131n ad\u0131ynan<br \/>\u00c7ox zamand\u0131r tan\u0131\u015fam.<br \/>\u018fn ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131mdan<br \/>Onu r\u0259vanlam\u0131\u015fam.<\/p>\n<p>Analar Araz \u00fcst\u0259 balalar\u0131na layla dedil\u0259r:<\/p>\n<p>Araz\u0131 ay\u0131rd\u0131lar,<br \/>Qum il\u0259 doyurdular,<br \/>M\u0259n s\u0259nd\u0259n ayr\u0131lmazd\u0131m<br \/>Z\u00fclmil\u0259n ay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>M\u00fcasir Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Xalq \u015fairi Z\u0259limxan Yaqubun Araz\u0131 v\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259tlind\u0259 olanlar\u0131n g\u00f6z ya\u015f\u0131 kimi t\u0259svir etdiyi iki \u015feir x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Onlardan biri \u201cAraz \u00fcst\u0259\u201d dig\u0259ri is\u0259 \u201cAraz k\u0259nar\u0131nda\u201d adlan\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAraz k\u0259nar\u0131nda\u201d qo\u015fma janr\u0131nda olub d\u00f6rd b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259tdir. Qo\u015fma janr\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ox \u015feird\u0259 oldu\u011fu kimi 11 heca, 6+5 b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Janr t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq I v\u0259 II misralar s\u0259rb\u0259st, II v\u0259 IV misralar h\u0259m qafiy\u0259dir:<\/p>\n<p>H\u0259r yerd\u0259 da\u011flar\u0131\/\/ ya\u015f\u0131l g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m,<br \/>Araz k\u0259nar\u0131nda\/\/ sar\u0131d\u0131 da\u011flar.<br \/>Burda \u00fcr\u0259yimin\/\/ da\u011f\u0131, d\u00fcy\u00fcn\u00fc,<br \/>Burda sa\u00e7lar\u0131m\u0131n \/\/qar\u0131d\u0131 da\u011flar. (1.s.178)<\/p>\n<p>B\u0259ndin ilk misras\u0131 oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r yerd\u0259 da\u011flar\u0131 ya\u015f\u0131l g\u00f6rm\u00fc\u015f \u015fair, Araz k\u0259nar\u0131nda da\u011flar\u0131 sar\u0131 t\u0259svir edir v\u0259 yaxud n\u0259d\u0259n Araz k\u0259nar\u0131nda da\u011flardan dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r?<br \/>Bu suallara cavab misralar\u0131n s\u0131x\u0131lm\u0131\u015f semantikas\u0131nda, \u015fairin t\u0259krarolunmaz yarad\u0131c\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 gizlidir. Araz k\u0259nar\u0131ndak\u0131 da\u011flar h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi koordinatlar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. Az\u0259rbaycan co\u011frafiyas\u0131na b\u0259l\u0259d olan h\u0259r k\u0259s yax\u015f\u0131 bilir ki, \u018flburz da\u011flar\u0131n\u0131n \u015fimal-\u015f\u0259rq qollar\u0131, Zaqros da\u011flar\u0131n\u0131n uzant\u0131lar\u0131 v\u0259 bir \u00e7ox \u015fair\u0259 ilham ver\u0259n Savalan da\u011f\u0131 v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dind\u0259dir. Bu amild\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k \u0259minlikl\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar ki, Z\u0259limxan Yaqubun Araz k\u0259nar\u0131nda da\u011f kultundan dan\u0131\u015fmas\u0131 ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n co\u011frafi kodudur, \u015fairin t\u0259birinc\u0259, v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131n\u0131n ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si t\u0259kc\u0259 Arazdan deyil, h\u0259m d\u0259 da\u011flardan ba\u015flay\u0131r. \u0130kinci misra bu fikri t\u0259sdiq edir. Burada da\u011flar\u0131n r\u0259ngi sar\u0131d\u0131r. Halbuki poeziyada, \u015fairl\u0259rin n\u0259z\u0259rind\u0259 da\u011flar ya\u015f\u0131ld\u0131r, \u00e7i\u00e7\u0259klidir, axar suludur:<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259p\u0259sind\u0259 qar olur,<br \/>H\u0259r c\u00fcr \u00e7i\u00e7\u0259k a\u00e7\u0131r, lal\u0259zar olur,<br \/>\u00c7e\u015fm\u0259sind\u0259n abi-h\u0259yat car olur,<br \/>Da\u011f\u0131d\u0131r, m\u00f6hn\u0259ti, m\u0259lal\u0131 da\u011flar. (2.s. 21)<\/p>\n<p>Professor K. V\u0259liyev D\u0259d\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259rin \u201cDa\u011flar\u201d qo\u015fmas\u0131n\u0131n semantikas\u0131 haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131: \u201cD\u0259d\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259rd\u0259 vaxt d\u0259rdi, zaman q\u00fcss\u0259si, insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131, g\u00f6z\u0259l g\u00fcnl\u0259ri, sehrli anlar\u0131, sevimli \u00e7a\u011flar\u0131 yaz s\u00f6z\u00fcn\u0259 k\u00f6kl\u0259nib. M\u0259kan\u0131n r\u0259mzi olan \u201cda\u011f\u201d anlay\u0131\u015f\u0131nda is\u0259 g\u00f6z\u0259llik, b\u0259rab\u0259rlik, dinclik, bolluq toplan\u0131b.\u201d(3. s. 269) Xalq \u015fairinin da\u011flar\u0131 sar\u0131 r\u0259ngd\u0259 t\u0259svir etm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi vard\u0131r. Sar\u0131 r\u0259ng bir \u00e7ox m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015fin r\u0259ngi kimi \u0259b\u0259di h\u0259yat\u0131, b\u0259z\u0259n m\u00fcdrikliyi t\u0259msil edir, lakin sar\u0131 r\u0259ng b\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259liyi, qorxunu v\u0259 x\u0259yan\u0259ti d\u0259 ifad\u0259 edir. Fikrimizc\u0259, \u015fairin t\u0259svirind\u0259ki da\u011flar\u0131n sar\u0131 r\u0259ngi Az\u0259rbaycana xalq\u0131m\u0131za olan x\u0259yan\u0259tin r\u0259ngidir. \u201cAraz k\u0259nar\u201d da da\u011flar ona g\u00f6r\u0259 sar\u0131d\u0131r ki, Z\u0259limxan Yaqubun v\u0259t\u0259n d\u0259rdi, b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan nisgili var.<br \/>\u201cBurda \u00fcr\u0259yimin da\u011f\u0131, d\u00fcy\u00fcn\u00fc\u201d misras\u0131nda \u201cda\u011f\u201d \u015fairin \u00fcr\u0259yind\u0259ki k\u0259d\u0259rdir, a\u011f\u0131r d\u0259rd v\u0259 q\u00fcss\u0259dir, \u201cd\u00fcy\u00fcn\u201d misra daxilind\u0259 da\u011f\u0131n, k\u0259d\u0259rin nisbi sinonimi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u015eifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u201cda\u011f\u201d v\u0259 \u201cd\u00fcy\u00fcn\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn paralel i\u015fl\u0259ndiyi bir \u00e7ox n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n<p>D\u0259smal\u0131n a\u011fd\u0131 m\u0259nd\u0259,<br \/>G\u00fcll\u00fcd\u00fc, a\u011fd\u0131 m\u0259nd\u0259,<br \/>Yar, s\u0259nin bir \u201cyox\u201d s\u00f6z\u00fcn,<br \/>D\u00fcy\u00fcnd\u00fc, da\u011fd\u0131 m\u0259nd\u0259. (4.s.136)<\/p>\n<p>\u201cBurda sa\u00e7lar\u0131m\u0131n qar\u0131d\u0131 da\u011flar\u201d misras\u0131nda \u015fairin k\u0259d\u0259ri daha qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Da\u011flar\u0131n qar\u0131, \u015fairin k\u0259d\u0259rd\u0259n a\u011farm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>Birinci b\u0259ndd\u0259 fonetik v\u0259 leksik s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n obrazl\u0131l\u0131q diqq\u0259ti c\u0259lb edir. B\u0259ndin birinci misras\u0131nda da\u011flar\u0131n ya\u015f\u0131l, ikinci misrada sar\u0131 t\u0259svir edilm\u0259si b\u0259dii t\u0259zad- kontrast yaratmaqla leksik s\u0259viyy\u0259d\u0259 obrazl\u0131l\u0131q yarad\u0131r, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc misrada da\u011f v\u0259 d\u00fcy\u00fcn s\u00f6zl\u0259ri bir t\u0259r\u0259fd\u0259n leksik s\u0259viyy\u0259d\u0259 obrazl\u0131l\u0131q t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 fonetik s\u0259viyy\u0259d\u0259 alliterasiyan\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Son iki misran\u0131n eyni s\u00f6zl\u0259 ba\u015flamas\u0131 is\u0259 b\u0259dii t\u0259kririn anaforan\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>\u201cAraz k\u0259nar\u0131nda\u201d \u015feirind\u0259 Araz t\u0259k deyil, ayr\u0131l\u0131q simvolu t\u0259kc\u0259 Araz deyil, da\u011flar da h\u0259sr\u0259tin, k\u0259d\u0259rin poetik simvoluna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Can atd\u0131m qoynuna,\/\/ u\u00e7a bilm\u0259dim,<br \/>He\u00e7 n\u0259yi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n\/\/ uca bilm\u0259dim.<br \/>A\u00e7d\u0131m qollar\u0131m\u0131, \/\/quca bilm\u0259dim,<br \/>Yetim u\u015faq kimi \/\/zar\u0131d\u0131 da\u011flar.(1. s.178 )<\/p>\n<p>\u0130kinci b\u0259ndin d\u0259 daxili b\u00f6lg\u00fcs\u00fc 6+5 \u015f\u0259klind\u0259dir. Birinci misrada \u201cu\u00e7a\u201d, ikinci misrada \u201cuca\u201d, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc misrada \u201cquca\u201d s\u00f6zl\u0259ri h\u0259m qafiy\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, \u201cbilm\u0259dim\u201d feilinin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi i\u015fl\u0259nir. Maraql\u0131d\u0131r ki, daxili qafiy\u0259 fonetik s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259m alliterasiya, h\u0259m d\u0259 assonans yarad\u0131r, ritmi t\u0259min edir, emosionall\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. \u0130nkarl\u0131q kateqoriyas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u201cbilm\u0259dim\u201d feilind\u0259 d\u0259rin bir t\u0259\u0259ss\u00fcf, ruhu s\u0131zladan k\u0259d\u0259r vard\u0131r. \u0130lk misrada \u201ccan atmaq\u201d frazeoloji birl\u0259\u015fm\u0259si b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na qovu\u015fmaq arzusunun semantik t\u0259sviri, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259yi, b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fm\u0259si \u015fairin t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259n uca amald\u0131r. Misralar\u0131 oxuyanda t\u0259\u0259ss\u00fcf edirs\u0259n ki, \u015fair 44 G\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sini g\u00f6rm\u0259di, Qaraba\u011f\u0131n, \u015eu\u015fan\u0131n, La\u00e7\u0131n\u0131n, Xank\u0259ndinin azad olundu\u011fu, bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n V\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131nda dal\u011faland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259di, lakin v\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rini oxuyan oxucular\u0131, \u00f6vladlar\u0131 bunun \u015fahidi oldu v\u0259 daxil\u0259n bir rahatl\u0131q tap\u0131rsan, inan\u0131rsan ki, onu sev\u0259nl\u0259r\u0259, v\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131na Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6v g\u00f6rm\u0259k, bir g\u00f6rm\u0259k n\u0259sib olacaqd\u0131r. B\u0259ndin sonuncu misras\u0131ndak\u0131 \u201cYetim u\u015faq kimi zar\u0131d\u0131 da\u011flar\u201d metaforas\u0131 bir vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259t\u0259n m\u00f6vzusunda yaz\u0131lacaq b\u00fct\u00fcn \u015feirl\u0259rd\u0259 \u201cDaha taleyind\u0259n yar\u0131d\u0131 da\u011flar\u201d m\u0259caz\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259n\u0259c\u0259k.<br \/>Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi ki, Z\u0259limxan Yaqubun dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn poetik \u00f6rn\u0259kl\u0259rind\u0259 bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n, orijinal metaforalar i\u015fl\u0259nmi\u015f v\u0259 bu m\u0259cazlar obrazl\u0131l\u0131\u011f\u0131n leksik s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ricisi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 \u0259sas fikrin estetik atributu kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Qo\u015fman\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u0259ndinin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc v\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u0259ndind\u0259 f\u0259rqli metaforalarla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q:<\/p>\n<p>G\u00f6yn\u0259di s\u0259simd\u0259n\/\/ h\u0259r da\u015f, h\u0259r qaya,<br \/>\u201cAraz, Araz\u201d deyib\/\/ yalvard\u0131m \u00e7aya,<br \/>Dedim yayl\u0131\u011f\u0131m\u0131\/\/ apar o taya,<br \/>B\u0259lk\u0259 yaras\u0131n\u0131 \/\/sar\u0131d\u0131 da\u011flar.(1. s.178)<\/p>\n<p>Da\u015f\u0131n, qayan\u0131n \u015fairin k\u0259d\u0259rli s\u0259sind\u0259n \u201cg\u00f6yn\u0259m\u0259si\u201d t\u0259kc\u0259 insana m\u0259xsus \u0259lam\u0259tin cans\u0131z varl\u0131qlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si deyil, \u00f6z\u00fcnd\u0259 k\u0259d\u0259rin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc ehtiva edir. G\u00f6yn\u0259m\u0259 hissi, d\u0259h\u015f\u0259tli a\u011fr\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Tibb elmind\u0259 g\u00f6yn\u0259m\u0259, yanma kimi d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yanan, a\u011fr\u0131yan bir q\u0259lbin yanmas\u0131, o yan\u011f\u0131n\u0131n da\u011fa, da\u015fa siray\u0259t etm\u0259si k\u0259d\u0259rin miqyas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u0259ndd\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man \u201cAraza\u201d yayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n o taya apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yalvar\u0131r. Bu n\u00fcmun\u0259y\u0259 sad\u0259 bir m\u0259caz kimi yana\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u201cYayl\u0131q g\u00f6nd\u0259rm\u0259k\u201d ifad\u0259si burada min illik t\u00fcrk ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sidir. Bu bir se\u00e7imimin ifad\u0259si, eyni zamanda \u0259hdi-peymand\u0131r, s\u0259daq\u0259tdir, sevginin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Sanki \u015fair C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131 unutmam\u0131\u015f\u0131q, onunla birl\u0259\u015fm\u0259k, b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fm\u0259k kimi \u0259hdimiz var, bu \u0259hd\u0259 sadiqik dem\u0259k ist\u0259yir, lakin sonuncu misrada, \u201cB\u0259lk\u0259 yaras\u0131n\u0131 sar\u0131d\u0131 da\u011flar\u201d metaforas\u0131 fikri bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli istiqam\u0259t\u0259 \u00e7\u0259kir, o tayda qalan da\u011flar\u0131n yaras\u0131n\u0131 sarmaq, c\u0259nublu qan qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n k\u0259d\u0259rin\u0259 \u015f\u0259rik oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir.<br \/>Emosional v\u0259ziyy\u0259tin, b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin lakonik v\u0259 \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edilm\u0259sind\u0259 \u0259v\u0259zsiz rol oynayan metaforalar \u015fair\u0259 imkan verir ki, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda \u0259sas fikir oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131ls\u0131n. Sonuncu b\u0259ndin ilk misras\u0131nda \u201cK\u00f6n\u00fcl n\u0259\u011fm\u0259sini endirm\u0259z p\u0259s\u0259\u201dh\u0259m d\u0259 o dem\u0259kdir ki, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan he\u00e7 vaxt unudulmayaq, v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259yinc\u0259 ayr\u0131l\u0131q n\u0259\u011fm\u0259si bitm\u0259y\u0259c\u0259kdir:<\/p>\n<p>K\u00f6n\u00fcl n\u0259\u011fm\u0259sini\/\/ endirm\u0259z p\u0259s\u0259,<br \/>Ver\u0259r\u0259m can\u0131m\u0131\/\/ can dey\u0259n k\u0259s\u0259.<br \/>Dilind\u0259n \u00f6p\u0259r\u0259m,\/\/ h\u0259r kim s\u00f6yl\u0259s\u0259,<br \/>\u201cDaha taleyind\u0259n\/\/ yar\u0131d\u0131 da\u011flar!\u201d( s.178)<\/p>\n<p>\u201cp\u0259s\u0259\u201d, \u201ck\u0259s\u0259\u201d, \u201cs\u00f6yl\u0259s\u0259\u201d qafiy\u0259si fonunda \u015fairin g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmidl\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr, b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan ideallar\u0131na inam\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn 2026-c\u0131 ilin ilk ay\u0131 yanvar ay\u0131n\u0131n 21-dir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n \u0259v\u0259z olunmaz \u015fairi, Xalq \u015fairi Z\u0259limxan Yaqubun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 sual ver\u0259n, m\u0259n bu d\u00fcnyaya niy\u0259 g\u0259ldim dey\u0259n, faydal\u0131 bir i\u015f g\u00f6rd\u00fcmm\u00fc, savab\u0131mm\u0131 \u00e7ox oldu, g\u00fcnah\u0131mm\u0131 dey\u0259n \u015fairin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. D\u00fcz 10 ildir ki, aram\u0131zda deyil, d\u00fcz 10 ildir ki, onu sev\u0259n h\u0259r k\u0259s onun do\u011fuldu\u011fu g\u00fcn\u00fc, m\u00fcasir poeziyam\u0131z\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edir. Haqq\u0131nda yaz\u0131l\u0131r, dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r, xat\u0131rlan\u0131r, oxunur, \u00f6yr\u0259dilir. \u018fmin\u0259m ki, \u015fair haqq\u0131nda yaz\u0131lan h\u0259r s\u0259tird\u0259 onun suallar\u0131na cavab var. Yen\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc saxlaya bilmir\u0259m, uca bir s\u0259sl\u0259 yaz\u0131ram:<\/p>\n<p>Siz yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi s\u00f6z\u00fcn\u00fczl\u0259, \u015feirinizl\u0259, q\u0259l\u0259minizl\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131, poeziyam\u0131z\u0131 g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 g\u0259ldiniz, d\u0131rnaq boyda yox, da\u011f boyda i\u015f g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz, tutqun \u00e7\u00f6hr\u0259l\u0259r\u0259 i\u015f\u0131q, \u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 sevinc g\u0259tirdiniz, s\u00f6zd\u0259n heyk\u0259l qoydunuz, yaralara m\u0259lh\u0259m oldunuz. Siz s\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fc il\u0259 \u201c\u018fb\u0259diyy\u0259t dastan\u0131\u201d n\u0131, \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r\u201d i yaratd\u0131n\u0131z, siz ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u0259qa\u00fcdl\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131 balalar\u0131n\u0131 oxutdunuz v\u0259 bunu aram\u0131zdan ayr\u0131lana q\u0259d\u0259r kims\u0259 bilm\u0259di. Siz k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn siz\u0259 uzanan h\u0259r bir \u0259li tutdunuz, he\u00e7 kimi qap\u0131n\u0131zdan na\u00fcmid qaytarmad\u0131n\u0131z, \u0259l tutdunuz, savab qazand\u0131n\u0131z, q\u0259lbl\u0259r\u0259 taxt qurdunuz. \u0130lham verdiniz, ideya verdiniz, v\u0259t\u0259ni, d\u00f6vl\u0259ti sevm\u0259yi \u00f6yr\u0259tdiniz, Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6v g\u00f6rm\u0259yi v\u0259siyy\u0259t etdiniz\u2026<\/p>\n<p>Ruhunuz \u015fad olsun\u2026.<\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>Fatma Rasim q\u0131z\u0131<\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>Hac\u0131yeva<\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>Tibb elml\u0259ri doktoru, professor<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur.<br \/>M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>.<\/p>\n<nav class=\"navigation post-navigation\" aria-label=\"Continue Reading\">\n<h2 class=\"screen-reader-text\">Continue Reading<\/h2>\n<\/nav><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Unudulmaz s\u0259n\u0259tkar Z\u0259limxan Yaqubun do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259sr edir\u0259m \u0130lin ilk ay\u0131, yanvar ay\u0131d\u0131r. Bak\u0131ya ilk&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2781,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ziya-info-az"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false],"thumbnail":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva-300x130.jpg",300,130,true],"medium_large":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",640,277,false],"large":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",640,277,false],"1536x1536":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false],"2048x2048":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false],"newsphere-featured":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false],"newsphere-medium":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Zelimxan-Yaqub-Fatma-Haciyeva.jpg",683,296,false]},"author_info":{"display_name":"Z\u0130RVE.\u0130NFO.AZ","author_link":"https:\/\/zirve.info.az\/author\/admin"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/zirve.info.az\/?cat=1\" rel=\"category\">Ziya.\u0130nfo.Az<\/a>","tag_info":"Ziya.\u0130nfo.Az","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2780\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}