{"id":2743,"date":"2025-11-10T01:19:59","date_gmt":"2025-11-09T21:19:59","guid":{"rendered":"https:\/\/zirve.info.az\/?p=2743"},"modified":"2025-11-10T01:25:52","modified_gmt":"2025-11-09T21:25:52","slug":"isaxan-ilyazoglunun-olum-son-deyil-poemasinda-akademik-m%c9%99d%c9%99d-cobanovun-b%c9%99dii-porteti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zirve.info.az\/?p=2743","title":{"rendered":"\u0130saxan \u0130lyazo\u011flunun &#8220;\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L&#8221; poemas\u0131nda akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun b\u0259dii porteti &#8211;"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><b><i>v\u0259 yaxud<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>S\u00d6Z\u00dcN M\u018fQAMINDA Q\u00dcDR\u018fT\u0130:<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00f6m\u00fcr yoluna v\u0259 elmi irsin\u0259<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>h\u0259sr olunmu\u015f poema haqq\u0131nda<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>elmi-publisistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin, alim v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n \u00f6m\u00fcr yoluna h\u0259sr edilmi\u015f poetik \u0259s\u0259rl\u0259r x\u00fcsusi yer tutur. Bu c\u00fcr poemalar yaln\u0131z bir insan\u0131n xatir\u0259sini deyil, b\u00fct\u00f6v bir m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemini \u0259ks etdirir. Tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair-yaz\u0131\u00e7\u0131\u0130saxan \u0130lyazo\u011flunun g\u00f6rk\u0259mli t\u00fcrkoloq, tan\u0131nm\u0131\u015f dil\u00e7i-alim, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, m\u0259rhum akademik M\u0259d\u0259d Namaz o\u011flu \u00c7obanovun (1937\u20132023) \u0259ziz xatir\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201c\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L\u201d poemas\u0131 sad\u0259c\u0259 bir anma m\u0259tni deyil, h\u0259m d\u0259 elm v\u0259 ziyal\u0131l\u0131\u011fa xidm\u0259t etmi\u015f m\u0259nal\u0131 bir \u00f6mr\u00fcn d\u0259rin ictimai-f\u0259ls\u0259fi t\u0259hlilini t\u0259qdim ed\u0259n, eyni zamanda, m\u0259n\u0259viyyat, elmi f\u0259dakarl\u0131q v\u0259 mill\u0259t sevgisi \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f monumental bir abid\u0259dir.<\/b><\/span><\/p>\n<p>Bu \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llif \u2013 ke\u015fmi\u015f t\u0259l\u0259b\u0259 \u00f6z m\u00fc\u0259llimin\u0259 \u2013 ustad\u0131na olan d\u0259rin ehtiram\u0131n\u0131 t\u0259svir ed\u0259r\u0259k, tan\u0131nm\u0131\u015f alim \u2013 M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u015f\u0259xsiyy\u0259tini ilahi, m\u0259n\u0259vi v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r kontekstind\u0259 \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirir. O, \u00f6z m\u00fc\u0259llimin\u0259 qar\u015f\u0131 olan \u015f\u0259xsi ehtiramdan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq, poemada h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131n\u0131n ideal obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r, alim \u015f\u0259xsiyy\u0259tini yaln\u0131z bioloji varl\u0131q kimi deyil, m\u0259n\u0259vi \u0259b\u0259diyy\u0259tin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259, V\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259 mill\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, eyni zamanda, elmi f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc ehtiva edir.<br \/>\nPoema d\u0259rin teoloji v\u0259 f\u0259ls\u0259fi m\u0259zmun da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fs\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda yarad\u0131l\u0131\u015f ideyas\u0131na m\u00fcraci\u0259t olunur:<\/p>\n<p>\u201cEy uca Yaradan, ey Pirl\u0259r Piri,<br \/>\nBirc\u0259 Ol s\u00f6z\u00fcn\u0259 x\u0259lq oldu cahan.<br \/>\nBiz\u0259 r\u0259hb\u0259r etdin Pey\u011f\u0259mb\u0259ri,<br \/>\nS\u0259nin h\u00f6km\u00fcn il\u0259 quruldu mizan.\u201d<\/p>\n<p>Bu misralarda ilahi \u201cOl\u201d \u0259mri kainat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi t\u0259qdim edilir v\u0259 m\u00fc\u0259llif h\u0259min yarad\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259nin bir par\u00e7as\u0131 olan alimi \u2013 M\u0259d\u0259d \u00c7obanovu \u2013 bu \u201cs\u00f6z\u201d enerjisinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\nPoemada alimin dil\u00e7i olaraq s\u00f6z\u0259, onun q\u00fcdr\u0259tin\u0259 verdiyi d\u0259y\u0259r m\u0259hz bu kontekstd\u0259 t\u0259qdim olunur:<\/p>\n<p>\u201cS\u00f6zl\u0259 bir yarand\u0131 s\u00f6z\u00fcn qiym\u0259ti,<br \/>\nQ\u0131l\u0131ncdan itidir s\u00f6z\u00fcn k\u0259s\u0259ri.<br \/>\nHaqdan mayaland\u0131 s\u00f6z\u00fcn q\u00fcdr\u0259ti,<br \/>\nS\u00f6zl\u0259 q\u0259rar tutdu yerin m\u0259hv\u0259ri.\u201d<\/p>\n<p>Bu misralar M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun biliyin v\u0259 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl s\u0259rraf\u0131, s\u00f6z\u00fcn \u201cq\u0131l\u0131ncdan iti k\u0259s\u0259ri\u201dni d\u0259rk ed\u0259n bir f\u0259rd oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. Burada s\u00f6z elm dilidir, tarixdir, kimliyin \u015fifr\u0259sidir. Milli kimliyin v\u0259 \u0259razi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcbutu il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan t\u00fcrkologiya, dialektologiya, h\u0259m\u00e7inin x\u00fcsusi adlar\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n onomastika, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u015f\u0259xs adlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n antroponomika, yer adlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n toponimika, \u00e7ay, g\u00f6l, d\u0259niz v\u0259 okean adlar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259n\u0259n hidronimika v\u0259 s. elm sah\u0259l\u0259ri M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun f\u0259aliyy\u0259tinin bilavasit\u0259 \u0259sas elmi istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Onun dil\u00e7ilik irsi \u2013 x\u00fcsusil\u0259 \u201cBor\u00e7al\u0131 \u015fiv\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cBor\u00e7al\u0131 toponiml\u0259ri\u201d v\u0259 s. kimi \u0259s\u0259rl\u0259ri \u2013 Az\u0259rbaycan dilinin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin Bor\u00e7al\u0131da v\u0259 dig\u0259r tarixi \u0259razil\u0259rd\u0259 k\u00f6k sald\u0131\u011f\u0131n\u0131n elmi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\nPoeman\u0131n ilk b\u0259ndl\u0259rind\u0259 M\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llimin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti ilahi q\u00fcdr\u0259tl\u0259, b\u0259\u015f\u0259ri m\u0259qamlarla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. \u015eair poemaya Yaratma v\u0259 Mizanla ba\u015flayaraq, M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun simas\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri miqyasda q\u0259bul etdirir. Onu Allaha yax\u0131n, \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r misal\u0131 alim\u201d adland\u0131rmaq, d\u00fcny\u0259vi bir alimd\u0259n daha \u00e7ox, hikm\u0259tl\u0259 mayalanm\u0131\u015f, Yaradan\u0131n b\u0259x\u015f etdiyi bilikl\u0259 x\u0259lq olunmu\u015f bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\n\u00c7ox haql\u0131 olaraq deyirl\u0259r ki, \u201cAliml\u0259r \u2013 Pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin varisl\u0259ridirl\u0259r\u201d. \u015e\u00fcbh\u0259siz, aliml\u0259r d\u0259, pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r kimi, miras olaraq, n\u0259 dinar, n\u0259 d\u0259 dirh\u0259m qoymurlar. Onlar \u00f6zl\u0259rind\u0259n sonra g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 miras olaraq sad\u0259c\u0259 \u00f6z elml\u0259rini yadigar qoyurlar.<\/p>\n<p>Hikm\u0259tl\u0259r c\u0259m oldu s\u0259nin zat\u0131nda,<br \/>\nBirc\u0259 Ol s\u00f6z\u00fcn\u0259 al\u0259m yaratd\u0131n.<br \/>\nAliml\u0259r i\u00e7ind\u0259 M\u0259d\u0259d ad\u0131nda,<br \/>\nPey\u011f\u0259mb\u0259r misal\u0131 alim yaratd\u0131n.<\/p>\n<p>\u015eairin onu \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r misall\u0131 alim\u201d adland\u0131rmas\u0131, h\u0259m d\u0259 alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011f\u0131na veril\u0259n \u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tdir. \u0130slam f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, pey\u011f\u0259mb\u0259rlikd\u0259n sonra \u0259n uca m\u0259qam elm v\u0259 m\u00fcdriklikdir.<br \/>\nBu m\u00fcqayis\u0259 M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun t\u0259kc\u0259 akademik bilikl\u0259r da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi r\u0259hb\u0259r, hikm\u0259t qayna\u011f\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Y\u0259ni, m\u00fc\u0259llif alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259kc\u0259 elml\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 Haqq\u0131n d\u0259rgah\u0131ndan g\u0259l\u0259n bir missiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cBir m\u00fc\u0259llim tan\u0131d\u0131m m\u00fclayim, h\u0259lim,<br \/>\nDo\u011fma \u00f6vlad sayar bizi sev\u0259rdi.<br \/>\nAliml\u0259r i\u00e7ind\u0259 se\u00e7il\u0259n alim,<br \/>\nHaqq\u0131, \u0259dal\u0259ti, d\u00fcz\u00fc sev\u0259rdi.<\/p>\n<p>Poemada M\u0259d\u0259d \u00c7obanov alim, m\u00fc\u0259llim, v\u0259t\u0259nsev\u0259r, m\u0259n\u0259viyyat da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 obraz\u0131nda canland\u0131r\u0131l\u0131r. Burada m\u00fc\u0259llim obraz\u0131 h\u0259m m\u0259n\u0259vi ata, h\u0259m mill\u0259t yol\u00e7usu, h\u0259m d\u0259 elm f\u0259daisi kimi t\u0259qdim olunur. M\u00fc\u0259llif onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tini el a\u011fsaqqal\u0131, Qorqud misall\u0131 sima kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir. Bu paralel M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemind\u0259ki yerini simvoliz\u0259 edir.<br \/>\n\u015eeir M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun bir m\u00fc\u0259llim olaraq nec\u0259 yadda qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ustal\u0131qla t\u0259svir edir. O, sad\u0259c\u0259 d\u0259rs ke\u00e7\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat d\u0259rsi ver\u0259n, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini \u201cdo\u011fma \u00f6vlad\u201d sayan bir atad\u0131r.<br \/>\nM\u0259d\u0259d \u00c7obanovun onillikl\u0259rl\u0259 Tbilisid\u0259 v\u0259 Bak\u0131da pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti poemada t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin g\u00f6z\u00fc il\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir. O, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini do\u011fma \u00f6vlad bil\u0259n, h\u0259lim, m\u00fclayim, amma bilik v\u0259 intizamda t\u0259l\u0259bkar bir ustad kimi t\u0259svir olunur.<br \/>\nT\u0259l\u0259b\u0259nin dil d\u0259rsind\u0259n k\u0259sir almas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 detal (\u201cO il dil d\u0259rsind\u0259n k\u0259sirim oldu\u201d) m\u00fc\u0259llimin prinsipiall\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u0259rsin ciddiliyini g\u00f6st\u0259rir. Onun k\u0259sir ver\u0259n (imtahandan k\u0259s\u0259n) bir m\u00fc\u0259llim kimi xat\u0131rlanmas\u0131 bel\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259d\u0259 inciklik deyil, sevgi v\u0259 isti bir xatir\u0259 do\u011furur.<\/p>\n<p>Onu \u00e7ox sevirdim, bilmir\u0259m n\u0259d\u0259n,<br \/>\nBe\u015f il g\u00fcman yerim, sirr yerim oldu.<br \/>\nH\u0259r g\u00fcn dil d\u0259rsin\u0259 gecikdiyimd\u0259n,<br \/>\nO il dil d\u0259rsind\u0259n k\u0259sirim oldu.<\/p>\n<p>Poemada alim h\u0259m d\u0259 \u201cXoca simas\u0131\u201d, \u201cQorqud misall\u0131, el a\u011fsaqqal\u0131\u201d kimi t\u0259qdim olunur. Bu adland\u0131rmalar onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin iki \u0259sas dayaq n\u00f6qt\u0259sini g\u00f6st\u0259rir: 1. Xocal\u0131q v\u0259 Ustadl\u0131q. Y\u0259ni, onun pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tinin d\u0259rinliyini v\u0259 \u00f6z biliyini g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck bir m\u0259har\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n bir ustad m\u00fc\u0259llim oldu\u011funu; 2. D\u0259d\u0259 Qorqud simas\u0131: T\u00fcrk m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n, el a\u011fsaqqall\u0131\u011f\u0131n\u0131n, xeyir v\u0259 \u015f\u0259rin ba\u015f\u0131nda duran m\u00fcdrik bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>Bir Xoca tan\u0131d\u0131m q\u0131rx il \u00f6nc\u0259,<br \/>\nBiz\u0259 h\u0259yat d\u0259rsi ke\u00e7di o insan.<br \/>\nZ\u0259kas\u0131 d\u0259rindi, q\u0259lbi \u00e7ox inc\u0259,<br \/>\n\u0130lk s\u00f6z\u00fc V\u0259t\u0259ndi, son s\u00f6z\u00fc Turan.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, poeman\u0131n \u0259n t\u0259sirli v\u0259 ictimai-siyasi \u00e7\u0259kiy\u0259 malik hiss\u0259si M\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llimin milli m\u0259fkur\u0259sinin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n\u015eair M\u0259d\u0259d \u00c7obanovu sad\u0259c\u0259 dil\u00e7i-alim kimi deyil, h\u0259m d\u0259 onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tini adi alim h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7\u0131xararaq b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan ideal\u0131n\u0131n, b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ideal\u0131n\u0131n, Turan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sinin f\u0259dakar da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim edir. G\u00f6st\u0259rir ki, onun d\u0259rdi \u015f\u0259xsi yox, milli, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 milli birlik d\u0259rdi idi.<br \/>\n\u0130lk s\u00f6z\u00fcn\u00fcn V\u0259t\u0259n, son s\u00f6z\u00fcn\u00fcn is\u0259 Turan olmas\u0131, alimin h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sinin \u0259n m\u0259rk\u0259zi tezisini ifad\u0259 edir, onun q\u0259lbinin n\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f v\u0259 milli ideyalarla dolu oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bir qoca da\u011f g\u00f6rd\u00fcm t\u0259l\u0259b\u0259 vaxt\u0131,<br \/>\nZaman zirv\u0259sin\u0259 qar \u0259l\u0259yirdi.<br \/>\nYanan \u00e7\u0131raq g\u00f6rd\u00fcm t\u0259l\u0259b\u0259 vaxt\u0131,<br \/>\nZ\u00fclm\u0259t qaranl\u0131\u011fa nur \u00e7il\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Bu metafora alimin \u0259z\u0259m\u0259tini, bilikd\u0259ki ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 zaman\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00fcdrikliyini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir.<br \/>\nBu f\u0259dakarl\u0131q obraz\u0131 yanan \u00e7\u0131raq v\u0259 mum metaforalar\u0131 il\u0259 d\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fdirilir:<\/p>\n<p>\u201cElmdir, bilikdi z\u0259ri-zinn\u0259ti,<br \/>\n\u00d6mr\u00fcn\u00fc bu yolda mum eyl\u0259mi\u015fdi.<br \/>\nM\u0259rif\u0259t, qanacaq, h\u00f6rm\u0259t-izz\u0259ti,<br \/>\nY\u0131\u011fm\u0131\u015fd\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259m eyl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bunlar m\u00fc\u0259llimin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131 elm yolunda \u0259ritm\u0259si, biliyi yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc qurban verm\u0259si f\u0259ls\u0259f\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n g\u00fccl\u00fc simvollard\u0131r.<\/p>\n<p>O, dil\u00e7i alimdi, s\u00f6z s\u0259rraf\u0131yd\u0131,<br \/>\nS\u00f6zl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 s\u00f6z axtar\u0131rd\u0131.<br \/>\nM\u00fcdrik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, g\u00f6z z\u0259rraf\u0131yd\u0131,<br \/>\n\u018fyril\u0259r i\u00e7ind\u0259 d\u00fcz axtar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcrd\u00fcm h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259 k\u0259d\u0259r,<br \/>\nM\u0259fkur\u0259 sahibi, dahi insan\u0131.<br \/>\nSevdi mill\u0259tini d\u00fcnyalar q\u0259d\u0259r,<br \/>\nCandan \u0259ziz tutdu Az\u0259rbaycan\u0131.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n kulminasiya n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri M\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llimin d\u0259rdi il\u0259 ba\u011fl\u0131 hiss\u0259dir:<\/p>\n<p>\u201cBir g\u00fcn q\u0259mli g\u00f6rd\u00fcm, g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck yen\u0259,<br \/>\nO, g\u00f6z\u0259l insan\u0131n d\u0259rdini sordum.<br \/>\nK\u0259d\u0259rli bax\u0131\u015fla baxaraq m\u0259n\u0259,<br \/>\nDedi ki, D\u0259rb\u0259nddi, T\u0259brizdi d\u0259rdim..\u201d<\/p>\n<p>Alimin k\u0259d\u0259rinin s\u0259b\u0259bi kimi \u201cD\u0259rb\u0259nddi, T\u0259brizdi d\u0259rdim\u201d dem\u0259si, onun b\u00fct\u00fcn tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn duydu\u011fu m\u0259n\u0259vi a\u011fr\u0131n\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik yan\u011f\u0131s\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. Bu, alimin ruhunun co\u011frafi s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fan bir sevgi il\u0259 dopdolu oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc misralardand\u0131r.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u0259sas ideyas\u0131 \u201c\u00f6l\u00fcm son deyil\u201d f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. \u018fs\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm maddi yoxluq deyil, ruhi varl\u0131\u011f\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Bu bax\u0131mdan poema h\u0259m sufi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, h\u0259m d\u0259 \u0130slam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00f6l\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131na yax\u0131nd\u0131r.<br \/>\n\u018fs\u0259rd\u0259 alimin elmi f\u0259aliyy\u0259ti \u201cs\u00f6z s\u0259rraf\u0131\u201d obraz\u0131 il\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirilir. \u201cS\u00f6z\u201d motivi \u0259s\u0259rin b\u0259dii sistemind\u0259 apar\u0131c\u0131 x\u0259ttdir. Bu, h\u0259m M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun dil\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rin\u0259, h\u0259m d\u0259 onun m\u0259n\u0259vi elm anlay\u0131\u015f\u0131na bir i\u015far\u0259dir.<br \/>\nPoema klassik epik-lirik \u00fcslubda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eeirin v\u0259zni s\u0259rb\u0259stdir, lakin ritm v\u0259 intonasiya strukturunda n\u0259zm qaydalar\u0131 qorunmu\u015fdur. M\u00fc\u0259llif xalq \u015feirinin ritmik t\u0259rzind\u0259n v\u0259 ilahi poetik intonasiyadan b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<br \/>\n\u201c\u00d6l\u00fcm son deyil\u201d poemas\u0131 yaln\u0131z bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin xatir\u0259sin\u0259 deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 alimlik, m\u00fc\u0259llimlik v\u0259 insanl\u0131q ideal\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m\u0259n\u0259vi abid\u0259dir. \u018fs\u0259rd\u0259 M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun obraz\u0131 xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda el a\u011fsaqqal\u0131, elm \u00e7\u0131ra\u011f\u0131, mill\u0259t sevdal\u0131s\u0131 kimi \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilir.<br \/>\nM\u00fc\u0259llifin dili saf, emosional v\u0259 d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fs\u0259rin sonunda s\u0259sl\u0259n\u0259n fikir \u2013 b\u00fct\u00fcn insanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmid, inam v\u0259 \u0259b\u0259diyy\u0259t f\u0259ls\u0259f\u0259sinin b\u0259dii simvoluna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Bu yas el yas\u0131d\u0131, bu q\u0259m el q\u0259mi,<br \/>\nK\u0259d\u0259rli g\u00f6zl\u0259rd\u0259n q\u0259m-q\u00fcss\u0259 ya\u011f\u0131r.<br \/>\n\u0130nsanlar ax\u0131\u015f\u0131r, g\u0259lir sel kimi,<br \/>\nG\u00f6r\u0259s\u0259n n\u0259 varm\u0131\u015f tabutdan a\u011f\u0131r.<\/p>\n<p>Bu, alimin elm v\u0259 xatir\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015famaqla \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u0259\u015fm\u0259si ideyas\u0131d\u0131r. D\u0259fn g\u00fcn\u00fc \u201ctabutdan a\u011f\u0131r\u201d olan y\u00fck \u2013 alimin m\u0259n\u0259vi irsi, c\u0259miyy\u0259t\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin sevgisi v\u0259 milli ideal\u0131 da\u015f\u0131yan bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Q\u0259bir\u00fcst\u00fc ziyar\u0259t is\u0259 t\u0259kc\u0259 bir m\u0259zar ziyar\u0259ti deyil, \u201cPir yerimiz var\u201d dey\u0259r\u0259k elm\u0259, m\u00fcdrikliy\u0259 v\u0259 ustad\u0131n irsin\u0259 ehtiram s\u0259cd\u0259si kimi t\u0259qdim olunur.<\/p>\n<p>. O d\u0259fn g\u00fcn\u00fcnd\u0259n iki il ke\u00e7ir,<br \/>\nY\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131q iki min iyirmi be\u015fd\u0259\u2026<br \/>\n..Ziyar\u0259t etm\u0259y\u0259 bir yerimiz var,<br \/>\nBurdad\u0131 do\u011fma da, dost da, qarda\u015f da.<br \/>\nM\u00fc\u0259llim m\u0259zar\u0131 var, Pir yerimiz var.<\/p>\n<p>Poeman\u0131n \u0259sas f\u0259ls\u0259f\u0259si insan\u0131n ruhani \u0259b\u0259diyy\u0259ti ideyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Poema alimin v\u0259fat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u0259d\u0259rli notlarla davam edir. T\u0259nt\u0259n\u0259li vida m\u0259rasimind\u0259n sonra Ustad son m\u0259nzil\u0259 yola sal\u0131n\u0131r:<\/p>\n<p>Son m\u0259nzil g\u00fcn\u00fcd\u00fc, o g\u00fcn son vida,<br \/>\nB\u00f6y\u00fck alim gedir \u00e7iyinl\u0259r \u00fcst\u0259.<br \/>\nBir insan biziml\u0259 edir \u0259lvida,<br \/>\nSanki al\u0259m gedir \u00e7iyinl\u0259r \u00fcst\u0259.<\/p>\n<p>Lakin m\u00fc\u0259llif \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcm \u2013 yoxluq deyil, \u201cHaqq\u0131n qat\u0131nda ya\u015famaq\u201d m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llif poeman\u0131n sonunda q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi fikirl\u0259rini bel\u0259 bir g\u00fccl\u00fc mesajla oxucuya \u00f6t\u00fcr\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cBir alim Nur oldu Tanr\u0131 \u00e7at\u0131nda,<br \/>\nHe\u00e7 kim bu insan\u0131 unudan deyil.<br \/>\n\u201cBir alim ya\u015fay\u0131r Haqq\u0131n qat\u0131nda,<br \/>\nH\u0259yat \u0259b\u0259didir, \u00f6l\u00fcm son deyil.\u201d<\/p>\n<p>Burada \u00f6l\u00fcm \u2013 Nurla birl\u0259\u015fm\u0259, Tanr\u0131ya qovu\u015fma kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Bu, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u00f6z ustad\u0131 akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun elmi irsin\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015farl\u0131q verm\u0259k ist\u0259yind\u0259n do\u011fur.<br \/>\nBu, yaln\u0131z M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun elmi irsinin v\u0259 xatir\u0259sinin davam etm\u0259si dem\u0259k deyil, h\u0259m d\u0259 ruhun Haqq\u0131n qat\u0131nda nur olmas\u0131 inam\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. Poema m\u00fc\u0259llimin q\u0259brini Pir yeri adland\u0131raraq, ziyar\u0259tgaha \u00e7evirir. Bu, alimin xatir\u0259sinin sad\u0259c\u0259 bir itki deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir M\u0259n\u0259vi \u0130rs M\u0259\u015f\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nPoema f\u0259ls\u0259fi bir y\u00fcks\u0259li\u015fl\u0259 tamamlan\u0131r. \u201c\u00d6l\u00fcm son deyil\u201d ad\u0131 il\u0259 d\u0259 tan\u0131nan bu \u0259s\u0259r, son hiss\u0259d\u0259 fiziki \u00f6l\u00fcm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259n\u0259vi \u0259b\u0259diliyi qoyur:<\/p>\n<p>Fikrim sonsuzluqda, \u00e7atmay\u0131r sona,<br \/>\nS\u00f6z\u0259 son verir\u0259m m\u0259n aram-aram.<br \/>\nO b\u00f6y\u00fck alim\u0259, dahi insana,<br \/>\nSevgiyl\u0259, say\u011f\u0131yla d\u0259rin ehtiram..\u201d<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><em><strong>Bir s\u00f6zl\u0259, tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair-yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0130saxan \u0130lyazo\u011flunun \u201c\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L\u201d poemas\u0131 g\u00f6rk\u0259mli t\u00fcrkoloq, tan\u0131nm\u0131\u015f dil\u00e7i-alim, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, m\u0259rhum akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u0259ziz xatir\u0259sin\u0259 ithaf olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<\/strong><\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><em><strong>\u0130saxan \u0130lyazo\u011flunun akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u00e7ox\u015fax\u0259li \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, t\u00fcrkologiya v\u0259 dil\u00e7ilik elmin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259, milli ideyalara s\u0259daq\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f bu \u0259s\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda son ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259d\u0259bi-b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259, akademik h\u0259yat\u0131n, milli m\u0259fkur\u0259nin v\u0259 ustad-t\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u0259rin qatlar\u0131n\u0131 a\u00e7an, ziyal\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki tarixi v\u0259 m\u0259n\u0259vi rolunu t\u0259sdiq ed\u0259n qiym\u0259tli bir s\u0259n\u0259d, \u0259d\u0259bi-f\u0259ls\u0259fi, \u0259n \u0259sas\u0131, \u0259n s\u0259mimi v\u0259 \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259d\u0259bi v\u0259 \u0259b\u0259di abid\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. El\u0259 bir abid\u0259 ki, M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u015f\u0259xsiyy\u0259tini akademik dair\u0259l\u0259rin h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7\u0131xararaq, onu b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcdrik v\u0259 \u0259b\u0259diya\u015far el a\u011fsaqqal\u0131 m\u0259qam\u0131na ucald\u0131r.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" title=\"Q\u0130YM\u018fTL\u0130 \u018fD\u018fB\u0130-B\u018fD\u0130\u0130 AB\u0130D\u018f: &quot;\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L&quot;\" src=\"https:\/\/elm.info.az\/uploads\/posts\/2025-11\/1762551316_melahet-babayeva-011c.jpg\" alt=\"Q\u0130YM\u018fTL\u0130 \u018fD\u018fB\u0130-B\u018fD\u0130\u0130 AB\u0130D\u018f: &quot;\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L&quot;\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><b><b><span style=\"color: #3366ff;\">M\u018fLAH\u018fT BABAYEVA,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><i>\u201cTURAN\u201d \u0130nformasiya M\u0259rk\u0259zinin \u2013<br \/>\nTuran.info.az sayt\u0131n\u0131n redaktoru,<br \/>\nAYB-nin v\u0259 AJB-nin \u00fczv\u00fc,<br \/>\nfilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,<br \/>\nADPU-nun \u018fd\u0259biyyat kafedras\u0131n\u0131n dosenti<\/i><\/span><\/b><\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\">Elm.\u0130nfo.Az<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\">Turan.\u0130nfo.Az<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/elm.info.az\/uploads\/posts\/2025-07\/1751924328_isaxan-poema-meded-002-3.jpg\" \/><br \/>\n<b><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\">\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><i>(Poema)<\/i><\/span><\/b><b><\/b><\/p>\n<p><i>M\u0259n bu yaz\u0131n\u0131 \u0259ziz v\u0259 h\u00f6rm\u0259tli m\u00fc\u0259llimim,<br \/>\ng\u00f6rk\u0259mli t\u00fcrkoloq, tan\u0131nm\u0131\u015f dil\u00e7i-alim,<br \/>\nm\u0259rhum akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun<br \/>\nruhuna ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m.<\/i><\/p>\n<p>Ey uca Yaradan, ey Pirl\u0259r Piri,<br \/>\nBirc\u0259 Ol s\u00f6z\u00fcn\u0259 x\u0259lq oldu cahan.<br \/>\nBiz\u0259 r\u0259hb\u0259r etdin Pey\u011f\u0259mb\u0259ri,<br \/>\nS\u0259nin h\u00f6km\u00fcn il\u0259 quruldu mizan.<\/p>\n<p>Hikm\u0259tl\u0259r c\u0259m oldu s\u0259nin zat\u0131nda,<br \/>\nBirc\u0259 Ol s\u00f6z\u00fcn\u0259 al\u0259m yaratd\u0131n.<br \/>\nAliml\u0259r i\u00e7ind\u0259 M\u0259d\u0259d ad\u0131nda,<br \/>\nPey\u011f\u0259mb\u0259r misal\u0131 alim yaratd\u0131n.<\/p>\n<p>S\u00f6zl\u0259 bir yarand\u0131 s\u00f6z\u00fcn qiym\u0259ti,<br \/>\nQ\u0131l\u0131ncdan itidir s\u00f6z\u00fcn k\u0259s\u0259ri.<br \/>\nHaqdan mayaland\u0131 s\u00f6z\u00fcn q\u00fcdr\u0259ti,<br \/>\nS\u00f6zl\u0259 q\u0259rar tutdu yerin m\u0259hv\u0259ri.<\/p>\n<p>En\u0259nd\u0259 g\u00f6yl\u0259rd\u0259n haqq\u0131n s\u0259das\u0131,<br \/>\nBiz zaman ya\u015fad\u0131q zaman i\u00e7ind\u0259.<br \/>\nBir ada yaratd\u0131n M\u0259d\u0259d adas\u0131,<br \/>\nD\u0259ryalar qoynunda, \u00fcmman i\u00e7ind\u0259.<\/p>\n<p>Bir Xoca tan\u0131d\u0131m q\u0131rx il \u00f6nc\u0259,<br \/>\nBiz\u0259 h\u0259yat d\u0259rsi ke\u00e7di o insan.<br \/>\nZ\u0259kas\u0131 d\u0259rindi, q\u0259lbi \u00e7ox inc\u0259,<br \/>\n\u0130lk s\u00f6z\u00fc V\u0259t\u0259ndi, son s\u00f6z\u00fc Turan.<\/p>\n<p>Bir m\u00fc\u0259llim tan\u0131d\u0131m m\u00fclayim, h\u0259lim,<br \/>\nDo\u011fma \u00f6vlad sayar bizi sev\u0259rdi.<br \/>\nAliml\u0259r i\u00e7ind\u0259 se\u00e7il\u0259n alim,<br \/>\nHaqq\u0131, \u0259dal\u0259ti, d\u00fcz\u00fc sev\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bir qoca da\u011f g\u00f6rd\u00fcm t\u0259l\u0259b\u0259 vaxt\u0131,<br \/>\nZaman zirv\u0259sin\u0259 qar \u0259l\u0259yirdi.<br \/>\nYanan \u00e7\u0131raq g\u00f6rd\u00fcm t\u0259l\u0259b\u0259 vaxt\u0131,<br \/>\nZ\u00fclm\u0259t qaranl\u0131\u011fa nur \u00e7il\u0259yirdi.<\/p>\n<p>O, dil\u00e7i alimdi, s\u00f6z s\u0259rraf\u0131yd\u0131,<br \/>\nS\u00f6zl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 s\u00f6z axtar\u0131rd\u0131.<br \/>\nM\u00fcdrik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, g\u00f6z z\u0259rraf\u0131yd\u0131,<br \/>\n\u018fyril\u0259r i\u00e7ind\u0259 d\u00fcz axtar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Biz\u0259 \u00f6y\u00fcd ver\u0259r, dey\u0259rdi; \u2013 Bala,<br \/>\nH\u0259r s\u00f6z\u00fcn \u00f6z vaxt\u0131, \u00f6z m\u0259kan\u0131 var.<br \/>\nAc\u0131 dil ba\u015flara b\u0259lad\u0131r, b\u0259la,<br \/>\nH\u0259r k\u0259sin a\u011fz\u0131nda bir d\u00fc\u015fm\u0259ni var.<\/p>\n<p>Elmdir, bilikdi z\u0259ri-zinn\u0259ti,<br \/>\n\u00d6mr\u00fcn\u00fc bu yolda mum eyl\u0259mi\u015fdi.<br \/>\nM\u0259rif\u0259t, qanacaq, h\u00f6rm\u0259t-izz\u0259ti,<br \/>\nY\u0131\u011fm\u0131\u015fd\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259m eyl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bir insan tan\u0131d\u0131m \u00f6mr\u00fc m\u0259nal\u0131,<br \/>\nFikri, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, z\u0259kas\u0131 d\u0259rin.<br \/>\nO, Qorqud misall\u0131, el a\u011fsaqqal\u0131,<br \/>\nBa\u015f\u0131nda olard\u0131 xeyirin, \u015f\u0259rin.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcrd\u00fcm h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259 k\u0259d\u0259r,<br \/>\nM\u0259fkur\u0259 sahibi, dahi insan\u0131.<br \/>\nSevdi mill\u0259tini d\u00fcnyalar q\u0259d\u0259r,<br \/>\nCandan \u0259ziz tutdu Az\u0259rbaycan\u0131.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn q\u0259mli g\u00f6rd\u00fcm, g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck yen\u0259,<br \/>\nO, g\u00f6z\u0259l insan\u0131n d\u0259rdini sordum.<br \/>\nK\u0259d\u0259rli bax\u0131\u015fla baxaraq m\u0259n\u0259,<br \/>\nDedi ki, D\u0259rb\u0259nddi, T\u0259brizdi d\u0259rdim.<\/p>\n<p>Onu \u00e7ox sevirdim, bilmir\u0259m n\u0259d\u0259n,<br \/>\nBe\u015f il g\u00fcman yerim, sirr yerim oldu.<br \/>\nH\u0259r g\u00fcn dil d\u0259rsin\u0259 gecikdiyimd\u0259n,<br \/>\nO il dil d\u0259rsind\u0259n k\u0259sirim oldu.<\/p>\n<p>Ham\u0131m\u0131z sevirdik M\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llimi,<br \/>\nQoca da, cavan da, u\u015faq da sevdi.<br \/>\nAna \u00f6vladlar\u0131n\u0131 sevdiyi kimi,<br \/>\nAld\u0131 \u0259limizd\u0259n torpaq da sevdi.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 iyun, iki min iyirmi \u00fc\u00e7d\u0259,<br \/>\nBir x\u0259b\u0259r yay\u0131ld\u0131, x\u0259b\u0259r \u00e7ox ac\u0131.<br \/>\nEl yasa b\u00fcr\u00fcnd\u00fc, el yas i\u00e7ind\u0259,<br \/>\n\u018fz\u0259ld\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fcn yoxmu\u015f \u0259lac\u0131.<\/p>\n<p>Bir alim \u0259b\u0259di yumdu g\u00f6z\u00fcn\u00fc,<br \/>\nBel\u0259 a\u011f\u0131r g\u00fcnd\u0259 s\u00f6z dem\u0259k olmur.<br \/>\n\u018fc\u0259l vaxts\u0131z g\u0259ldi, dedi s\u00f6z\u00fcn\u00fc,<br \/>\nO\u011fluna, q\u0131z\u0131na, qohumlar\u0131na,<br \/>\nAllah s\u0259br versin, d\u00f6z dem\u0259k olmur.<\/p>\n<p>Son m\u0259nzil g\u00fcn\u00fcd\u00fc, o g\u00fcn son vida,<br \/>\nB\u00f6y\u00fck alim gedir \u00e7iyinl\u0259r \u00fcst\u0259.<br \/>\nBir insan biziml\u0259 edir \u0259lvida,<br \/>\nSanki al\u0259m gedir \u00e7iyinl\u0259r \u00fcst\u0259.<\/p>\n<p>Bu yas el yas\u0131d\u0131, bu q\u0259m el q\u0259mi,<br \/>\nK\u0259d\u0259rli g\u00f6zl\u0259rd\u0259n q\u0259m-q\u00fcss\u0259 ya\u011f\u0131r.<br \/>\n\u0130nsanlar ax\u0131\u015f\u0131r, g\u0259lir sel kimi,<br \/>\nG\u00f6r\u0259s\u0259n n\u0259 varm\u0131\u015f tabutdan a\u011f\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6l\u00fcnm\u0259z dediyin b\u00f6l\u00fcn\u00fcr ancaq,<br \/>\nV\u0259fas\u0131z d\u00fcnyad\u0131, q\u0259rib\u0259 h\u0259yat.<br \/>\n\u015eahlar\u0131n yatd\u0131\u011f\u0131 ey qara torpaq,<br \/>\nS\u0259n\u0259 bir dahini verdik \u0259man\u0259t.<\/p>\n<p>Haqq\u0131n d\u0259rgah\u0131nda g\u00f6r\u00fcn n\u0259l\u0259r var,<br \/>\nZamanla m\u0259kan\u0131n \u00f6z aras\u0131nda.<br \/>\nTorpa\u011f\u0131n alt\u0131nda d\u0259finl\u0259l\u0259r var,<br \/>\n\u00d6l\u00fcm var qa\u015f il\u0259 g\u00f6z aras\u0131nda.<\/p>\n<p>O d\u0259fn g\u00fcn\u00fcnd\u0259n iki il ke\u00e7ir,<br \/>\nY\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131q iki min iyirmi be\u015fd\u0259.<br \/>\nZiyar\u0259t etm\u0259y\u0259 bir yerimiz var,<br \/>\nBurdad\u0131 do\u011fma da, dost da, qarda\u015f da.<br \/>\nM\u00fc\u0259llim m\u0259zar\u0131 var, Pir yerimiz var.<\/p>\n<p>Dostlar, asta g\u0259lin, bu m\u0259zar \u00fcst\u0259,<br \/>\nBurda bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t, bir insan yat\u0131r.<br \/>\nD\u0259rd qalaq-qalaqd\u0131, q\u0259m d\u0259st\u0259-d\u0259st\u0259,<br \/>\nBurda M\u0259d\u0259d adl\u0131 bir sultan yat\u0131r.<\/p>\n<p>Salam, q\u0259bristanl\u0131q, salam, ba\u015fda\u015f\u0131,<br \/>\nSalam, q\u0259m odas\u0131, salam, d\u00f6rd divar.<br \/>\nSiz alim \u00f6mr\u00fcn\u00fcn tarix yadda\u015f\u0131,<br \/>\nSalam, qara torpaq, ey Ulu M\u0259zar.<\/p>\n<p>Bura lal m\u0259kand\u0131, qula\u011f\u0131 sa\u011f\u0131r,<br \/>\nS\u0259cd\u0259y\u0259 g\u00f6yl\u0259rd\u0259n m\u0259l\u0259kl\u0259r endi.<br \/>\nBurda h\u0259r n\u0259sn\u0259nin z\u0259hmi \u00e7ox a\u011f\u0131r,<br \/>\nK\u0259d\u0259rd\u0259n \u00fcr\u0259kl\u0259r b\u00f6l\u00fcn\u00fcr indi.<br \/>\nM\u0259zar g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259kdi, g\u00f6yd\u0259n nur ya\u011f\u0131r,<br \/>\nKimin kim oldu\u011fu bilinir indi.<\/p>\n<p>Burda da m\u00fc\u0259llimin \u00f6n\u00fcnd\u0259yik biz,<br \/>\nLal s\u00fckut i\u00e7ind\u0259 vaxt-zaman gedir.<br \/>\nBura son m\u0259kand\u0131, dururuq s\u0259ssiz,<br \/>\nBurda sor\u011fu-sual, imtahan gedir.<\/p>\n<p>H\u0259yat imtahand\u0131, ke\u00e7\u0259 bilmirik,<br \/>\n\u00c7oxdu g\u00fcnah\u0131m\u0131z, \u00e7ox sirimiz var.<br \/>\nO biri d\u00fcnyaya k\u00f6\u00e7\u0259 bilmirik,<br \/>\n\u00c7\u00fcnki, bu d\u00fcnyada k\u0259sirimiz var.<\/p>\n<p>\u018fz\u0259ld\u0259n bel\u0259dir h\u00f6km\u00fc zaman\u0131n,<br \/>\nH\u0259yat\u0131n q\u0259rib\u0259 qanunu varm\u0131\u015f.<br \/>\nHaqq\u0131n r\u0131zas\u0131yla g\u0259l\u0259n insan\u0131n,<br \/>\nDem\u0259k ki, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bir sonu varm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Bir alim Nur oldu Tanr\u0131 \u00e7at\u0131nda,<br \/>\nHe\u00e7 kim bu insan\u0131 unudan deyil.<br \/>\nBir alim ya\u015fay\u0131r Haqq\u0131n qat\u0131nda,<br \/>\nH\u0259yat \u0259b\u0259didir, \u00f6l\u00fcm son deyil.<\/p>\n<p>Fikrim sonsuzluqda, \u00e7atmay\u0131r sona,<br \/>\nS\u00f6z\u0259 son verir\u0259m m\u0259n aram-aram.<br \/>\nO b\u00f6y\u00fck alim\u0259, dahi insana,<br \/>\nSevgiyl\u0259, say\u011f\u0131yla d\u0259rin ehtiram.<\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><a class=\"highslide\" style=\"color: #3366ff;\" href=\"https:\/\/elm.info.az\/uploads\/posts\/2025-07\/1751923688_saxan-00012c.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"highslide nofollow noopener\"><img decoding=\"async\" title=\"Q\u0130YM\u018fTL\u0130 \u018fD\u018fB\u0130-B\u018fD\u0130\u0130 AB\u0130D\u018f: &quot;\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L&quot;\" src=\"https:\/\/elm.info.az\/uploads\/posts\/2025-07\/thumbs\/1751923688_saxan-00012c.jpg\" alt=\"Q\u0130YM\u018fTL\u0130 \u018fD\u018fB\u0130-B\u018fD\u0130\u0130 AB\u0130D\u018f: &quot;\u00d6L\u00dcM SON DEY\u0130L&quot;\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>\u0130saxan \u0130LYAZO\u011eLU,<br \/>\n<i>\u201cAbdulla \u015eaiq\u201d,<br \/>\n\u201cQ\u0131z\u0131l q\u0259l\u0259m\u201d v\u0259<br \/>\n\u201cZirv\u0259\u201d m\u00fckafatlar\u0131<br \/>\nlaureat\u0131,<br \/>\n03.06.2025<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><b>ZiM.Az<\/b><\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<p><b><\/b>Mu\u0259llif huquqlar\u0131 qorunur. M\u0259lumatdan istifad\u0259 etdikd\u0259 istinad mutl\u0259qdir.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>v\u0259 yaxud S\u00d6Z\u00dcN M\u018fQAMINDA Q\u00dcDR\u018fT\u0130: akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u00f6m\u00fcr yoluna v\u0259 elmi irsin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2744,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ziya-info-az"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",656,766,false],"thumbnail":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011-257x300.jpg",257,300,true],"medium_large":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",640,747,false],"large":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",640,747,false],"1536x1536":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",656,766,false],"2048x2048":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",656,766,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011-656x720.jpg",656,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011.jpg",656,766,false],"newsphere-medium":["https:\/\/zirve.info.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/isaxan-00011-656x380.jpg",656,380,true]},"author_info":{"display_name":"Z\u0130RVE.\u0130NFO.AZ","author_link":"https:\/\/zirve.info.az\/author\/admin"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/zirve.info.az\/?cat=1\" rel=\"category\">Ziya.\u0130nfo.Az<\/a>","tag_info":"Ziya.\u0130nfo.Az","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2743"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2747,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2743\/revisions\/2747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zirve.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}